De straat is van ons: hoe Kate Tellier jouw stad wil herontwerpen voor vrouwelijke hardlopers

Nog even snel die laatste kilometers pakken voordat het echt donker wordt. Je oortjes op half volume, je sleutels stevig in je hand geklemd en je blik constant over je schouder. Herkenbaar? Voor veel vrouwen is hardlopen niet alleen een sport, maar ook een constante strategische planning. Kate besloot dat het genoeg was. Haar missie: een stad waarin wij niet ons gedrag hoeven aan te passen, maar de stad zich aanpast aan ons. Met haar project Run Her Way zet ze die woorden om in daden.

„Ik loop al hard sinds mijn tiende,” vertelt Kate. Wat begon als een manier om een betere voetballer te worden, groeide uit tot een levenslange passie. Maar die passie kreeg door de jaren heen krassen. Zoals zovelen van ons, heeft Kate ervaringen die ze liever niet had gehad. „Ik ben achtervolgd door auto’s, nagefloten, geïntimideerd en zelfs gevolgd tot aan mijn eigen voordeur. Destijds was ik jong en dacht ik: ‘Oh, dat was raar’. Pas later besef je: dit is niet raar, dit is onacceptabel.”

De frustratie van de ‘oplossing’

Wat Kate het meest raakte, was niet alleen de intimidatie zelf, maar de manier waarop de maatschappij erop reageerde. De adviezen die vrouwen krijgen, voelen vaak als een vorm van victim blaming. „De oplossing wordt altijd bij de vrouw neergelegd,” legt Kate uit. „‘Loop met een vriendin’, ‘Sluit je aan bij een club’, ‘Draag geen koptelefoon’. Het is de omgekeerde wereld. We leggen de verantwoordelijkheid bij het slachtoffer om zich aan te passen, in plaats van te kijken naar de omstandigheden waarin we ons bevinden. Waarom veranderen we de stad niet?”

'Sinds de zaak rondom Lisa is iedereen wakker geschud'

Deze frustratie zette ze om in actie met haar organisatie. Inmiddels is Kate een drijvende kracht achter projecten in steden als Amsterdam, Utrecht en Den Haag. Waar ze voorheen nog wel eens te horen kreeg dat Nederland al 'veilig genoeg' was, is dat gesprek het afgelopen jaar volledig gekanteld. „Sinds de zaak rondom Lisa is iedereen wakker geschud,” merkt ze op. De politiek wil nu niet meer alleen praten, maar echt actie ondernemen. Waar pilots in Utrecht en Amsterdam nog volledig door Kate zelf gefinancierd werden, is Den Haag nu de eerste stad die echt in het project investeert.

Als vrouwen stoppen met rennen

Het gevolg van deze onveiligheid is volgens Kate hartverscheurend. Door haar werk ziet ze een zorgwekkende trend: vrouwen die hun passie volledig opgeven en stoppen met buiten hardlopen. „Dat is iets wat ons allemaal zou moeten verontrusten,” zegt ze ernstig. „Onderzoek toont aan dat vrouwen die hardlopen de openbare ruimte op een unieke manier ervaren: we leggen veel afstand af, dragen specifieke kleding en zijn vaak alleen op rustige tijdstippen. Dat maakt ons een uniek doelwit.” Hardlopen is een van de meest toegankelijke sporten die er is, en als angst de drempel wordt, verliezen we als maatschappij iets kostbaars: de fysieke en mentale gezondheid van een enorme groep mensen.

De ‘genormaliseerde’ angst

Wat Kate opviel tijdens haar onderzoek in Nederlandse steden, is hoe diep de gedragsverandering in ons systeem zit. „Zelfs vrouwen die zeggen dat ze zich veilig voelen, sommen daarna moeiteloos vijf dingen op die ze doen om risico’s te vermijden. De baseline is zo verschoven dat we het normaal vinden om alert te zijn. Dat is geen echte veiligheid.” Nederland doet het op sommige vlakken overigens wel goed. „Nederlanders zijn kampioen in zichtbaarheid. Die felle lampjes en reflecterende hesjes die je hier ziet, zijn uniek in de wereld. Dat helpt enorm voor het gevoel van ‘zien en gezien worden’. Maar veiligheid is meer dan alleen een lampje op je arm.”

Bekijk ook

Covergirl Mikky Keetels kroont zich tot Nederlands Kampioen Marathon! | Happy in Shape

Een blueprint voor de toekomst

Om echt verandering teweeg te brengen, werkt Kate met een zogenaamde ‘blueprint’. Dit is een vaste methode die speciaal is ontworpen om op te schalen naar elke plek, zodat de aanpak in Londen of Sydney precies hetzelfde is als in Nederland. „Het proces is overal hetzelfde,” legt ze uit. Het draait om het verzamelen van data en bewijs uit de community om te begrijpen wat vrouwen nodig hebben.

De oplossingen die daaruit komen, verschillen per stad, maar de aanpak is universeel. „Het gaat niet alleen om méér licht. Soms maakt een felle schijnwerper de rest van het park alleen maar donkerder en angstaanjagender. Het gaat om betere verlichting op de juiste plekken en hoe je die ruimtes activeert.” Het doel is een netwerk van routes dat aan een vaste standaard voldoet. „Denk aan het strooibeleid in de winter. In mijn stad weet ik precies welke wegen er gezouten of geschoven worden. Dat willen wij ook voor hardlooproutes: we moeten weten waar de stad investeert in onze veiligheid en wat we daar precies kunnen verwachten.”

Samen sterker in een community

Naast de fysieke stad investeert Run Her Way in ‘allies’ (bondgenoten) en omstandertraining. „We trainen hardlopers om op elkaar te letten. Als elke loper dat zou doen, heb je direct een sterkere gemeenschap.” De focus ligt hierbij op mannen, maar ook op vrouwen. Veel mensen zeggen dat ze zouden ingrijpen, maar weten niet hoe. Kate geeft ze de tools om dat wel te doen, ook als dat alleen maar is door even te checken bij het slachtoffer na een incident. „Er moet een cultuurverandering plaatsvinden in hoe mannen en jongens met vrouwen omgaan,” legt Kate uit, „maar ondertussen kunnen wij nu al tastbare verbeteringen doorvoeren in de fysieke omgeving.”

Wanneer is het doel bereikt?

Kate is pas tevreden als het werk zichzelf overbodig maakt. Ze wil niet alleen de gevaren aanwijzen, maar juist ook de plekken identificeren die wél goed werken, zodat vrouwen die positieve ervaringen kunnen delen. „Vrouwen willen informatie; ze willen weten waar anderen zich prettig voelen om die zelfverzekerdheid terug te krijgen.” „Ik wil dat vrouwen overal, altijd en op hun eigen voorwaarden kunnen rennen,” besluit ze. „Hardlopen is de meest laagdrempelige sport die er is; het is essentieel voor onze mentale en fysieke gezondheid. Op het moment dat die vrijheid wordt overschaduwd door een gevoel van onveiligheid, raakt een vrouw meer kwijt dan alleen een sportieve prestatie. Ze verliest de grip op haar eigen stad." Want de straat? Die is van ons allemaal.