Altijd moe op het verkeerde moment? Waarom leven naar je cyclus de ultieme gamechanger is

Je wordt wakker en alles voelt zwaar. Je hoofd is vol, je lontje kort. En precies vandaag staat die belangrijke pitch gepland. Vorige week was dat geen probleem geweest. Toen ging alles vanzelf, kon je drie dingen tegelijk en voelde je je helder en topfit. Nu kost zelfs het openen van je mailbox moeite.

We hebben allemaal soms van die dagen, maar denken vaak dat het er gewoon bij hoort. Slecht geslapen, ‘gewoon niet zo’n goede dag’, drukte op ’t werk. Waar we zelden aan denken, is dat het misschien wel meer is dan gewoon een slechte dag.

We willen continu presteren, op het werk, maar ook thuis. Dat lukt de ene week moeiteloos en de andere week met horten en stoten. En dan nemen we ons voor om op tijd te gaan slapen, de boel beter te organiseren, onze grenzen strenger te bewaken en soms ook om strenger te zijn voor onszelf. Maar dat is dus een kapitale denkfout, aldus cyclus-expert Lena Rentschler. Zij houdt zich al jaren fulltime bezig met de vrouwelijke cyclus, begeleidt vrouwen daarin en schreef meerdere boeken over leven met je cyclus, waaronder De nieuwe vrouw en Hallo mooie vrouw.

Schommelingen

‘De meeste vrouwen weten wel dat je je rondom de menstruatieperiode wat minder goed kunt voelen’, zegt Lena. ‘Maar ze weten nauwelijks wat een cyclus inhoudt, ook omdat we dat vaak gelijkstellen met onze menstruatie. In werkelijkheid beslaat je cyclus de volledige periode van de ene menstruatie tot de volgende menstruatie, met daarin vier fases waarin je lichaam onder verschillende omstandigheden functioneert. Dat vertaalt zich naar verschillen in energie, focus, sociale behoefte en mentale belastbaarheid, wat verklaart waarom je de ene week nog een gevoel van controle kunt hebben, terwijl de week erop alles voor je gevoel in het honderd loopt.’

‘Veel vrouwen weten nauwelijks wat een cyclus inhoudt’

We behandelen ons lichaam alsof het lineair functioneert, maar dat is volgens Lena niet het geval. ‘Als je eenmaal gaat kijken naar je cyclus, dan merk je dat de schommelingen in bijvoorbeeld je energielevel, je humeur en je creativiteit minder willekeurig zijn dan je misschien altijd hebt gedacht. Het gevoel dat het je ineens te veel wordt, blijkt vaak plaats te vinden rond hetzelfde moment in de maand, net zoals de week waarin je altijd zonder moeite de beste ideeën verzint. Als je begrijpt waarom dat gebeurt en wanneer, dan ontstaat er ruimte om je leven voortaan anders in te delen, om realistischere verwachtingen te hebben van wat je wanneer aan kunt, en keuzes te maken die bij je cyclus passen.’

Bekijk ook

Hardlopen overslaan tijdens je menstruatie? Dit is waarom je juist wél moet gaan | Happy in Shape

Niet zweverig

Volgens Lena is dat niet zweverig of ingewikkeld, de basis is juist heel eenvoudig. ‘De menstruatiefase is vaak een periode waarin je moe bent en sneller overprikkeld raakt. Dat betekent niet dat je niets kunt, maar wel dat nieuwe informatie, een volle agenda en veel sociale interactie meer moeite kosten. In de fase daarna loopt de energie op. Je hoofd wordt helderder, plannen maken gaat makkelijker en je hebt meer zin om dingen op te pakken. Rond de ovulatie verschuift de aandacht vaak naar buiten, contact leggen gaat soepel en gesprekken kosten weinig moeite. In de laatste fase van de cyclus neemt de energie weer af en wordt het lastiger om overzicht te houden en erbij te blijven.’

‘Het gevoel dat alles ineens te veel is, komt bijna nooit uit het niets’

Het probleem is niet dat die fases onderdeel van ons leven zijn, maar dat veel vrouwen doen alsof ze niet bestaan. ‘We plannen onze weken vooruit zonder rekening te houden met momenten waarop onze concentratie lager is of onze tolerantie voor prikkels afneemt’, aldus Lena. ‘Daardoor ontstaat het gevoel dat alles ‘ineens’ te veel is, maar dat gevoel komt bijna nooit uit het niets. Sterker nog: als je kijkt naar je cyclus, is het meestal heel voorspelbaar. De eerste stap naar leven met je cyclus is daarom niet dat je iets moet gaan aanpassen, maar dat je eens goed gaat kijken. Hoe gedraagt jouw cyclus zich? Wanneer voel jij je on top of the world? Wanneer kost denken meer moeite?’

Je gedrag observeren

Door je eigen gedrag een paar maanden te observeren, en bij te houden in een dagboekje, ontstaat een persoonlijk patroon dat veel zegt over wat voor jou werkt en wat niet. ‘Veel vrouwen vinden het lastig om op die manier naar zichzelf te kijken, omdat ze eraan gewend zijn signalen van hun lichaam te negeren. Niet aanstellen, hupsakee, aan de slag. Maar je hoeft niet te oordelen, alleen te registeren. Dat kan betekenen dat je noteert wanneer je goed slaapt, wanneer je moeite hebt met concentratie of wanneer je merkt dat je sneller reageert op kleine dingen. Vaak blijkt dan dat terugkerende gedachten, zoals het gevoel dat je het niet meer overziet, samenhangen met een specifieke fase in je cyclus.’

Vanuit dat inzicht ontstaat de volgende stap: begrijpen wat je per fase nodig hebt. Veel vrouwen merken dat ze in de eerste helft van hun cyclus meer aankunnen en graag vooruit werken, terwijl ze in de tweede helft beter functioneren met minder taken en meer focus op afronden. Anderen ontdekken dat sociale activiteiten hen energie kosten in bepaalde fases en juist energie geven in andere. Lena: ‘Dat verschilt per vrouw, wat precies de reden is dat er geen one size fits all. Het gaat erom dat je leert herkennen wat jou ondersteunt en wat juist extra belasting geeft. Pas als je dat helder hebt, kun je beginnen met plannen op een manier die realistischer is en beter aansluit bij hoe je lichaam functioneert.’

Andere keuzes maken

Als je eenmaal zicht hebt op je eigen patroon, is de hamvraag natuurlijk wat je daar concreet mee kunt in je dagelijkse leven. ‘Veel mensen denken dat leven met je cyclus gaat over minder doen’, zegt Lena. ‘Maar het gaat over andere keuzes maken, en dat begint bij je agenda. We delen onze agenda in op basis van beschikbaarheid en verplichtingen, zonder daarbij rekening te houden met onze belastbaarheid. Wat in de agenda past, wordt ingepland. Pas als de boel vol is, wordt er geschoven of geschrapt. Als je je cyclus kent, kun je dat gaan omdraaien. Je kijkt niet alleen naar wat je moet doen, maar ook wat binnen de vier fases van je cyclus een logisch moment is om dat te doen.’

Taken die concentratie vragen, zoals schrijven, analyseren of beslissingen nemen, passen voor veel vrouwen beter in fases waarin hun hoofd rustiger en helderder is. Overleggen, gesprekken voeren en etentjes buiten de deur kosten minder moeite op momenten waarop je vanzelf al wat meer naar buiten gericht bent. Lena: ‘Door daar vooraf rekening mee te houden, voorkom je dat je elke keer weer over je grenzen gaat. Dat vraagt soms om het verplaatsen van afspraken of het anders indelen van taken, wat veel vrouwen in het begin spannend vinden, omdat het afwijkt van hoe ze normaal functioneren. Maar in de praktijk blijkt het de meeste vrouwen vooral heel veel rust en ruimte op te leveren.’

Naast een andere manier van plannen vereist leven met je cyclus ook een andere manier van communiceren. ‘Je hoeft heus niet met je baas te delen hoe je cyclus eruitziet’, zegt Lena. ‘Maar je kunt wel uitleggen dat je deze week minder mogelijkheden ziet om een nieuwe klus op te starten, maar dat volgende week perfect uitkomt. Veel vrouwen zijn bang dat ze als lastig worden ervaren als ze zoiets aangeven, maar meestal kunnen mensen het juist heel goed waarderen als je duidelijk bent. Daarmee voorkom je namelijk misverstanden en frustraties, ook bij de mensen om je heen. Dat geldt op je werk, maar ook daarbuiten, bij je gezin, bij vrienden, op de sportclub.’

Rust en ruimte in je leven

Wie eenmaal anders plant en duidelijker communiceert, merkt volgens Lena al snel dat leven met je cyclus je veel oplevert. ‘In de dagen voor hun menstruatie hebben veel vrouwen last van spierspanning, een slechtere nachtrust of een voller hoofd. Door daar vooraf rekening mee te houden, kun je zulke klachten op voorhand verminderen. Dat hoeft helemaal niet ingewikkeld te zijn, veel vrouwen merken dat kleine aanpassingen al een groot verschil kunnen maken. Denk aan een uurtje eerder naar bed gaan, ’s avonds lekker thuis een boek lezen in plaats van afspreken met vriendinnen of extra magnesium nemen, in de vorm van olie of een heerlijk voetenbadje.’

‘Wat fijn is aan leven volgens je cyclus, is dat je je energieniveau beter kunt voorspellen’

Wat ook fijn is aan leven volgens je cyclus, is dat je je energieniveau beter kunt voorspellen. ‘Dat betekent niet dat je elke dag dezelfde hoeveelheid energie hebt, maar dat je beter weet wanneer je meer of juist minder aankunt,’ zegt Lena. ‘Dat vermindert het gevoel dat het leven je overkomt, waardoor je ook met een mildere blik naar jezelf kunt kijken. Minder veroordelend, minder kritisch. Ook de mensen om je heen profiteren ervan, want zij weten beter wat ze kunnen verwachten, omdat er minder ad hoc wordt geschoven en verplaatst. Leven met je cyclus is een praktische manier om rekening te houden met hoe je lichaam functioneert, zonder je leven stil te zetten of je verantwoordelijkheden te ontlopen.’